• თუმანიშვილი დიმიტრი

    (1950, თბილისი -2019,თბილისი)
    ხელოვნებათმცოდნე, ცენტრის უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი, ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი, სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე.

    სამეცნიერო კვლევის სფერო  –  ძველი ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორია.
    საქმიანობა – 1999-2006 წლებში იყო ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე; შუა საუკუნეების არქიტექტურის განყოფილების გამგე;  თბილისის სამხატვრო აკადემიასა და თბილისის სასულიერო აკადემიაში მიჰყავს ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორიისა და ხელოვნებათმცოდნეობის ისტორიის კურსი; არის სახელოვნებათმცოდნეო მეცნიერებაში დაწერილი შრომების შეუცვლელი რეცენზენტი, რედაქტორი და კონსულტანტი; წლების მანძილზე ამუშავებს ქართულ სახელოვნებადმცოდნეო დარგში მოღვაწე მეცნიერთა არქივებს.

    რჩეული ნაშრომები: 

    1. გუმბათიანი ტაძრის ნაშთი თბილისის დედა–ციხეში, ძეგლის მეგობარი, N38, 1975 (ი. ელიზბარაშვილთან ერთად);  

    2. Тема свободного креста в средневековой грузинской архитектуре, ქართული ხელოვნებისადმი მიძღვნილი II საერთაშორისო სიმპოზიუმი, თბ., 1977;  

    3. ქართული ტაძრის გარე სახის ერთი თავისებურებისათვის, საბჭოთა ხელოვნება, N8,  1977;

    4. «გუმბათიანი საყდარი» სოფელ მატანის მიდამოებში, ძეგლის მეგობარი, N60, 1982;   

    5. ბანას ტაძარი, თბ., 1989 (რ. მეფისაშვილთან ერთად);

    6. კოლორიტის პრობლემა გერმანულ ხელოვნებათმცოდნეობაში, სპექტრი,  N1, 1989;  

    7. Смирнов и формирование грузинского искусствоведения. Художественние памятники и культура Востока, Л., 1989; 

    8. წერილები, ნარკვევები, თბ., 2001; 

    9. გელათი, წინათქმა, ანოტაციები, თბ., 2007 (თანაავტორი); 

    10. მცხეთის წმ. ჯვრის ტაძარი, თბ., 2008 (თ. ხუნდაძესთან ერთად);

    11. დავითგარეჯის  მონასტრები, თბ., 2008 (ა.ვოლსკაიასა და მ. ბულიასთან ერთად); 

    12.  Ancient Georgian Art, Tbilisi, 2008 (მ. დიდებულიძესთან ერთად); 

    13. ქართული ქრისტიანული ხელოვნება, წინათქმა, ხუროთმოძღვრება, თბ., 2008; მეორე გამოცემა 2010;

    14. გზაჯვარედინზე, წერილები, ნარკვევები, თბ., 2008. 

    სრული ბიბლიოგრაფია:

    1. გუმბათიანი ტაძრის ნაშთი თბილისის დედა–ციხეში, ძეგლის მეგობარი,  N38, 1975 (ი. ელიზბარაშვილთან ერთად);
    2. Тема свободного креста в средневековой грузинской архитектуре,   ქართული ხელოვნებისადმი მიძღვნილი II საერთაშორისო სიმპოზიუმი, თბ., 1977;
    3. ქართული ტაძრის გარე სახის ერთი თავისებურებისათვის,   საბჭოთა  ხელოვნება,  N8,  1977;
    4. აღმოსავლეთქრისტიანული ხუროთმოძღვრების ტიპოლოგიის შესახებ,   ქართული ხელოვნებისადმი მიძღვნილი II საერთაშორისო სიმპოზიუმის მასალები, თბ., 1977;
    5. ქართულ სიძველეთა შესწავლის ისტორიიდან, საბჭოთა ხელოვნება,  N1, 1979;
    6. «გუმბათიანი საყდარი» სოფელ მატანის მიდამოებში, ძეგლის მეგობარი,  N60, 1982;
    7. არქიტექტურის იკონოგრაფიის შესახებ, მაცნე, ისტორიის, არქეოლოგიის ეთნოგრაფიისა და ხელოვნების ისტორიის სერია,  N2, 1982;
    8. XII საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ერთი ტენდენციის გაგებისათვის, საბჭოთა ხელოვნება,  N1, 1983;
    9. გიორგი ჩუბინაშვილი, საბჭოთა ხელოვნება,  N11, 1985;
    10. ლევან რჩეულიშვილი, საბჭოთა ხელოვნება,  N10, 1988;
    11. ბანას ტაძარი, თბ., 1989 (რ. მეფისაშვილთან ერთად);
    12. კოლორიტის პრობლემა გერმანულ ხელოვნებათმცოდნეობაში, სპექტრი,  N1, 1989;
    13. Смирнов и формирование грузинского искусствоведения, Художественные памятники и культура Востока, Л., 1989;
    14. გ. ქიქოძე და ოგიუსტ როდენის შემოქმედება, ლიტერატურა და ხელოვნება,  N1, 1990;
    15. სტილის საკითხი ქართულ ხელოვნებათმცოდნეობაში, ლიტერატურა და ხელოვნება,  N2, 1990;
    16. აფხაზეთის ხუროთმოძღვრების შესახებ, საბჭოთა ხელოვნება,  N1, 1990;
    17. შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ეროვნული ერთიანობის შესახებ, ლიტერა­ტურა და ხელოვნება,  N3-6, თბ., 1993;
    18. სიმბოლურობა შუა საუკუნეების ქართულ ხუროთმოძღვრებაში, ლიტერატურა და ხელოვნება,  N2, თბ., 1993;
    19. ვახტანგ ბერიძე – გვიანი შუა საუკუნეების ხუროთმოძღვრების მკვლევარი, არქიტექტურა და დიზაინი,  N1, თბ., 1994;
    21. ბასილი ზარზმელი ტაძართმშენებლობის შესახებ, ლიტერა­ტურა და ხე­ლო­ვ­ნება,  N1-6, თბ., 1996;
    წერილები, ნარკვევები, თბ., 2001;
    22. გელათი, წინათქმა, თბ., 2007 (თანაავტორი);
    23. ძეგლზე მოქცევის წესები ყმაწვილთათვის, თბ., 2008 (თანაავტორი);
    24. რეკომენდაციები ძეგლთა მოყვარულთათვის ანუ როგორ მოვეპყრათ ძეგლებს, თბ., 2008 (თანაავტორი);
    25. დავითგარეჯის მონასტერი, თბ.,2008;
    26. მცხეთის წმ. ჯვრის ტაძარი, თბ., 2008;
    27. Ancient Georgian Art,Tb., 2008;
    28. ქართული ქრისტიანული ხელოვნება, წინათქმა, ხუროთმოძღვრება, თბ.,2008 (თანაავტორი);
    29. გზაჯვარედინზე, წერილები, ნარკვევები, თბ., 2008;
    30. დავითგარეჯის მონასტრები. ნათლისმცემელი, ბერთუბანი, თბ., 2010.
    31. მშენებელი ოსტატები შუა საუკუნეების საქართველოში, თბ., 2012 (დ.ხოშტარიასთან და ნ. ნაცვლიშვილთან ერთად),