Yearly Archives: 2018

(1950, თბილისი -2019,თბილისი)
ხელოვნებათმცოდნე, ცენტრის უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი, ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი, სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე.

სამეცნიერო კვლევის სფერო  –  ძველი ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორია.
საქმიანობა – 1999-2006 წლებში იყო ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე; შუა საუკუნეების არქიტექტურის განყოფილების გამგე;  თბილისის სამხატვრო აკადემიასა და თბილისის სასულიერო აკადემიაში მიჰყავს ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორიისა და ხელოვნებათმცოდნეობის ისტორიის კურსი; არის სახელოვნებათმცოდნეო მეცნიერებაში დაწერილი შრომების შეუცვლელი რეცენზენტი, რედაქტორი და კონსულტანტი; წლების მანძილზე ამუშავებს ქართულ სახელოვნებადმცოდნეო დარგში მოღვაწე მეცნიერთა არქივებს.

რჩეული ნაშრომები: 

1. გუმბათიანი ტაძრის ნაშთი თბილისის დედა–ციხეში, ძეგლის მეგობარი, N38, 1975 (ი. ელიზბარაშვილთან ერთად);  

2. Тема свободного креста в средневековой грузинской архитектуре, ქართული ხელოვნებისადმი მიძღვნილი II საერთაშორისო სიმპოზიუმი, თბ., 1977;  

3. ქართული ტაძრის გარე სახის ერთი თავისებურებისათვის, საბჭოთა ხელოვნება, N8,  1977;

4. «გუმბათიანი საყდარი» სოფელ მატანის მიდამოებში, ძეგლის მეგობარი, N60, 1982;   

5. ბანას ტაძარი, თბ., 1989 (რ. მეფისაშვილთან ერთად);

6. კოლორიტის პრობლემა გერმანულ ხელოვნებათმცოდნეობაში, სპექტრი,  N1, 1989;  

7. Смирнов и формирование грузинского искусствоведения. Художественние памятники и культура Востока, Л., 1989; 

8. წერილები, ნარკვევები, თბ., 2001; 

9. გელათი, წინათქმა, ანოტაციები, თბ., 2007 (თანაავტორი); 

10. მცხეთის წმ. ჯვრის ტაძარი, თბ., 2008 (თ. ხუნდაძესთან ერთად);

11. დავითგარეჯის  მონასტრები, თბ., 2008 (ა.ვოლსკაიასა და მ. ბულიასთან ერთად); 

12.  Ancient Georgian Art, Tbilisi, 2008 (მ. დიდებულიძესთან ერთად); 

13. ქართული ქრისტიანული ხელოვნება, წინათქმა, ხუროთმოძღვრება, თბ., 2008; მეორე გამოცემა 2010;

14. გზაჯვარედინზე, წერილები, ნარკვევები, თბ., 2008. 

სრული ბიბლიოგრაფია:

ხელოვნებათმცოდნე, ცენტრის მთავარი მეცნიერი თანამშრომელი, ხელოვნებათმცოდნეობის კანდიდატი.
სამეცნიერო კვლევის სფერო  –  თეატრის მხატვრობა.
რჩეული ნაშრომები:

1. კოტე მარჯანიშვილის და დავით კაკაბაძის სპექტაკლი “ჰოპლა, ჩვენ ვცოცხლობთ”, საბჭოთა ხელოვნება, N12, 1989;

2. რეჟისორისა და მხატვრის ურთიერთობის შესახებ კ. მარჯანიშვილის რამდენიმე სპექტაკლის მაგალითზე, სპექტრი, N2, 1990;

3. ს. ვირსალაძე და ქართული საცეკვაო კოსტიუმი, ქართული ნაციონალური ბალეტი, თბ., 1995;

4. კ. მარჯანიშვილისა და პ. ოცხელის “ურიელ აკოსტა”, Ars Georgica,  N11, 2001; 

5.  თბილისის მხატვრობა 1920-1950, რუსთაველის თეატრი, თბ., 2008 (თანაავტორი). 

სრული ბიბლიოგრაფია

(1916, ს. ნაჯიხავო  –  2003, თბილისი)
ხელოვნებათმცოდნე, არქეოლოგი. 1940 წ. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი, 1941-1947 წწ-ში ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტის ჯერ ასპირანტი და შემდგომ   –   თანამშრომელია, 1948-2003 წწ. ჯანაშიას სახ. საქართველოს მუზეუმის თანამშრომელი, სპი-ს პროფესორი, თსუ პროფესორი, (1975-3003, 1975-2001 წწ  – ხელოვნების ისტორიისა და თეორიის კათედრის გამგე, ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპოდენტი, თსუ-ს “სამეცნიერო პრემიის” (1991), ივანე ჯავახიშვილის პრემიის (1993), “წლის საუკეთესო წიგნის პრემიის» (2002) ლაურეატი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე. ქართული ხუროთმოძღვრების სხვა დარგთა (სათავდაცვო, სასახლეთა) ნაწარმოებებთან ერთად ზაქარაიას არაერთი მნიშვნელოვანი ტაძარი აქვს შესწავლილი და გამოცემული (ცაიში, წუღრულაშენი, ანანური, ლარგვისი და მთელი რიგი სხვა). სატაძრო ხუროთმოძღვრების კვლევას დიდი ადგილი ეჭირა იმ არქეოლოგიური ექსპედიციების მუშაობაშიც, რომელთაც ზაქარაია ხელმძღვანელობდა (ნაქალაქარ ურბნისის გათხრები   –  1953-1965 წწ. ნაქალაქარ გრემისა   –   1963-1967, ნოქალაქევის 1973-2003 წწ. რის კვალადაც  გამოიცა ურბნისის კათედრალი, გრემის და ნოქალაქევის ეკლესიები: ზაქარაიას მონაწილეობითა და ხელმძღვანელობით განხორციელდა ამ ძეგლთა აზომვა და რესტავრაცია. ზაქარაია ავტორია განმაზოგადებელი ნაშრომებისა   –   სამტომეულისა X-XVIII სს-ის ქართულ გუმბათიან ტაძრებზე და ვრცელი რუსულენოვანი წიგნისა ტაო-კლარჯეთის ეკლესიებზე, ასევე  -თანაავტორი ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორიის სახელმძღვანელოსი.
რჩეული ნაშრომები:

1.ბოლნისები და წუღრუღაშენი, თბ., 1953;

2. ანანურის არქიტექტურული ანსამბლი, თბ., 1953;

3. წუღრუღაშენი, თბ., 1955;

4. ცაიშის ხუროთმოძღვრული კომპლექსი, თბ.,  1956;

5. ლარგვისის არქიტექტურული ანსამბლი, საქართველოს სახ. მუზეუმის მოამბე, XIX-B, თბ., 1956;

6. ნაქალაქარ ურბნისის ხუროთმოძღვრება, თბ., 1965;

7. ნაქალაქარ გრემის არქიტექტურა, თბ., 1975;

8. XI-XVIII საუკუნეების ქართული გუმბათოვანი არქიტექტურა, ტ. 1-3, თბ., 1975-1981;

9. ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორია თბ., 2000 (გ. აბრამიშვილთან და ი. ციციშვილთან ერთად);

10. ნაქალაქარი ციხეგოჯი  –  ნოქალაქევის არქიტექტურა, თსუ სამეცნიერო შრომების კრებული  –  ხელოვნებათმცოდნეობა,  2,  თბ., 2001.

(1923, თბილისი – 2009, თბილისი)
ხელოვნებათმცოდნე,  ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი.
სამეცნიერო კვლევის სფერო  –  შუა საუკუნეების ქართული მხატვრობა და ქანდაკება, თანამედროვე ქართული სახვითი ხელოვნება.
საქმიანობა   –  მონაწილეობდა ხელოვნების საერთაშორისო სიმპოზიუმებში თბილისში (1974, 1977, 1983), იტალიაში, საბერძნეთში, იუგოსლავიაში (1980-1981, 1986, 1990).
რჩეული ნაშრომები:

1.   Росписи средневековых трапезных Грузии, Тб., 1974;   

2. Рельефы Шиомгвиме и их место в развитии грузинской средневековой скульптуры, Тб., 1975; 

3. Die Ikonen, Kurt Weitzmann, Gaiane Alibegašvili, Gordana Babić, Manolis Chatzidakis, Michail Alpatov, Teodora Voinescu, Wilhelm Nyssen, Mailand und Mladinska Knjiga, Zaibach, 1981;

4.  I Tesori della Georgia, Gaiané Alibegašvili, Vaxtang Beridze, Leila Xuskivadze, Milano e‛ Mladinska Knjiga, Lubiana, 1983;

5. Sur les Particularités des Peintures anciennes de David-Garedja (les peintures  murales de l église a coupole du Monastére de Dodos-Rka), ΛΑΜΠΉΔΏΝ,  ტ. 2,  ათენი, 2003 (დულა მურიკის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო შრომების კრებული);

6.  დავითგარეჯის მონასტრები, თბ., 2008 (დიმიტრი თუმანიშვილსა და მარინე ბულიასთან ერთად).